Sık sorulan sorular

Kıyı bölgesinde kış güneşi düşündüğünüzden verimli, ama tek başına yetmediği günler oluyor. Doğru kurgu şu: güneş sistemi suyu ön ısıtır, kombi ya da termosifon yalnızca eksiği tamamlar. Böylece yılın büyük bölümünde cihaz neredeyse hiç devreye girmez, kapalı günlerde ise sıcak susuz kalmazsınız. Kapalı devre sistemlerde donma riski de ortadan kalkar.

Biri diğerinden mutlak olarak iyi değil, çatıya ve kullanıma göre değişiyor. Vakum tüplü sistemler düşük dış sıcaklıkta ve kapalı havada daha iyi çalışıyor, ama tüpler kırılabiliyor ve dolu riski olan yerlerde dezavantaj. Düz plakalı kolektörler daha dayanıklı ve rüzgar yüküne karşı daha rahat, yazlık kullanımda çoğu zaman fazlasıyla yeterli. Keşifte çatının yönü, gölgelenme ve kullanım profiline bakıp gerekçesiyle söylüyoruz.

Hane halkı sayısı ve kullanım alışkanlığı belirliyor. Yazlıkta kalabalık misafir dönemleri olduğu için, sürekli oturulan bir evle aynı hesap yapılmıyor. Küçük seçilen boyler akşam duşunda soğuk suya, gereğinden büyük seçilen ise suyun yeterince ısınmamasına yol açıyor. Keşifte kaç kişi kaldığınızı ve yoğun dönemleri sorup ona göre öneriyoruz.

Bunu montajdan önce ölçüyoruz. Bakılan üç şey var: çatının yapısal taşıma kapasitesi, örtünün durumu ve sabitleme yapılacak noktaların sağlamlığı. Eskimiş bir örtünün üstüne sistem kurmak, birkaç yıl sonra sistemi sökmek anlamına geliyor; böyle bir durumda önce çatıyı konuşmayı öneriyoruz. Rüzgar yükü de kıyı bölgesinde ihmal edilemeyecek bir kalem.

Açık devrede kullandığınız su doğrudan kolektörden geçiyor; sistem basit ve maliyeti düşük, ama donma riski taşıyor ve kireç doğrudan kolektöre biriyor. Kapalı devrede ise ayrı bir sıvı dolaşıyor ve ısıyı eşanjörle suya aktarıyor; donmaya karşı korumalı ve kolektör ömrü daha uzun. Kışın boş kalan yazlıklarda kapalı devre öneriyoruz, çünkü donma orada teorik bir risk değil.

Çalışır, hatta en verimli kurgu bu. Güneş sistemi suyu ön ısıtıyor, kombi yalnızca hedef sıcaklığa tamamlıyor. Bunun için kombinin sıcak su girişine uygun bağlantı ve genelde bir termostatik karıştırıcı gerekiyor. Mevcut cihazınızın buna uygun olup olmadığı keşifte anlaşılıyor; uygun değilse ne gerektiğini önceden söylüyoruz.

Sırasıyla yön, eğim ve gölgelenme. Güneye bakan ve doğru eğimde kurulan bir panel, aynı panelin yanlış konumlandırılmışından belirgin şekilde fazla üretiyor. Gölgelenme ise sanıldığından sert etki yapıyor: gün içinde birkaç saat gölgede kalan bir yüzey, o saatlerin çok ötesinde verim kaybettiriyor. Bu yüzden montajdan önce çatıda gün boyu gölge takibi yapıyoruz.

Çoğu durumda hayır. En sık karşılaştığımız üç neden şu: kireç birikmesi, devreye hava girmesi ve sirkülasyon pompasının yorulması. Üçü de sistemi değiştirmeden çözülüyor. Kırık vakum tüpü de tek tek değiştirilebiliyor, komple kolektör yenilemek gerekmiyor. Önce nedeni buluyoruz, parça önerisini ondan sonra yapıyoruz.

Sürekli oturulan evlerde yılda bir kez yeterli oluyor. Yazlıklarda ise sezon açılışında bir kontrol öneriyoruz: kış boyunca duran sistemde kireç oturuyor, devre hava yapabiliyor ve kırık tüp fark edilmemiş olabiliyor. Sezon kapanışında yapılacak iş ise donmaya karşı hazırlık; açık devre sistemlerde bu atlanırsa kış çıkışında kolektör çatlamış oluyor.

Evet. Sayaç sonrası iç tesisatın projelendirilmesi ve onaydan geçmesi gerekiyor. Proje, cihazın nereye konulacağını, boru güzergahını, baca çıkışını ve havalandırmayı gösteriyor. Ölçüm, çizim, onay takibi ve uygulama bizde aynı ekipte olduğu için aşamalar arasında bilgi kaybı yaşanmıyor; müşterinin farklı kişiler arasında haberci olması gerekmiyor.

Önce mevcut durumu görüyoruz: bacanın uygunluğu, odaların yerleşimi, elektrik ve su tesisatının durumu. Sonra cihaz tipi ve yeri kararlaştırılıyor, radyatör kapasiteleri oda oda hesaplanıyor. Proje onaylandıktan sonra boru güzergahı çekiliyor, radyatörler montajlanıyor, cihaz bağlanıyor ve sızdırmazlık testi yapılıyor. En çok atlanan kalem baca: mevcut soba bacası her cihaz için uygun olmuyor.

Önce cihazın vanasını ve mümkünse sayaç vanasını kapatın, pencereleri açın. Elektrik düğmesine dokunmayın, çakmak ve kibrit yakmayın, kapalı alanda telefon kullanmayın. Binadan çıkıp gaz dağıtım şirketinin acil hattını arayın. Bu ilk müdahaleden sonra tesisatın kontrolü ve sızdırmazlık testi için bize ulaşabilirsiniz; kaçağın kaynağını bulup gereken onarımı yapıyoruz.

Çünkü sorun çoğu zaman cihazda değil, tesisatta. Yıllar içinde peteklerin ve boruların içinde çamur ve tortu birikiyor; bu birikinti suyun dolaşımını engelliyor. Yeni cihaz aynı kirli hatta bağlandığında hem ısıtamıyor hem kısa sürede yoruluyor. Montajdan önce hattın durumuna bakıyoruz, gerekiyorsa tesisat temizliği öneriyoruz. Diğer ihtimaller: hava yapmış petek, kapalı vana, yanlış seçilmiş cihaz kapasitesi.

Isıtılacak alan, tavan yüksekliği, binanın yalıtım durumu, pencere alanı ve dairenin kaçıncı katta olduğu birlikte değerlendiriliyor. Ara katta ve yalıtımlı bir dairede gereken kapasite, çatı katındaki yalıtımsız aynı metrekare ile aynı değil. Sıcak su ihtiyacı da hesaba giriyor; iki banyosu olan bir evde küçük seçilen cihaz aynı anda iki musluğa yetişemiyor.

Konfor açısından belirgin fark var: ısı zeminden yayıldığı için oda içinde sıcaklık dengeli dağılıyor ve daha düşük su sıcaklığıyla aynı konfor sağlanıyor. Duvarda radyatör olmadığı için mobilya yerleşimi de serbest kalıyor. Dezavantajı ise ısınma ve soğumanın yavaş olması: aniden sıcaklık değiştirmek istediğinizde sistem hemen tepki vermiyor. Sürekli oturulan evlerde bu bir sorun değil, kısa süreli kullanılan yazlıkta olabiliyor.

Bu yüzden şap öncesi aşama kritik. Serpantin serildikten ve kolektöre bağlandıktan sonra sistem basınç altında bırakılıyor, şap dökümü boyunca basınç izleniyor. Böylece dökümde bir hasar oluşursa anında görülüyor. Şap sonrası çıkan sorunlarda ise kaçağın yeri termal kamerayla tespit edilip yalnız o nokta açılıyor; zeminin tamamı kırılmıyor.

Sırayla bakılacak birkaç şey var. Yalnız bir muslukta düşükse perlatör tıkanmış olabilir, bu en basit ihtimal. Evin tamamında düşükse ana vana tam açık olmayabilir ya da filtre tıkanmış olabilir. Eski galvaniz borularda ise iç çeper zamanla daralıyor ve basınç kalıcı olarak düşüyor; bunun çözümü hattın yenilenmesi. Kıyı yerleşimlerinde sezonda şebeke basıncının düşmesi de sık karşılaşılan bir neden ve orada çözüm depo ile hidrofor.

PPRC borular kaynakla birleştiriliyor, ek yerleri sağlam ve uzun ömürlü; duvar içi ana hatlarda yaygın tercih. Pex ise esnek olduğu için dönüşlerde ek gerektirmiyor, kolektörden her noktaya kesintisiz gidebiliyor; bu da duvar içinde ek yeri, dolayısıyla potansiyel kaçak noktası bırakmıyor. Yerden ısıtmada ve komple yenilemede pex daha rahat çalışılıyor. Hangisinin kullanılacağı yapının durumuna göre keşifte kararlaştırılıyor.

Tamamen kırmak şart değil. Güzergah doğru planlandığında kırım, borunun geçtiği hat boyunca dar bir kanalla sınırlı kalıyor. Bazı durumlarda mevcut hattı kapatıp yeni hattı asma tavandan ya da süpürgelik arkasından geçirmek de mümkün oluyor; bu, ıslak hacimlerin dışındaki odalarda kırımı sıfıra indiriyor. Keşifte hangi yöntemin uygun olduğunu, avantajı ve dezavantajıyla anlatıyoruz.

Bu, suyun nereden geldiğine bağlı ve tespit edilmeden söylenemez. Daire içi tesisattan geliyorsa daire sahibinin, ortak kolon hattından geliyorsa apartmanın sorumluluğunda oluyor. Bu yüzden ilk iş suçlamak değil, tespit yapmak. Cihazla kaynağı belirleyip yazılı bir tespit çıkarıyoruz; hem onarımın doğru yerde yapılması hem de sigorta ve yönetim süreçleri için bu gerekiyor.

İkisi farklı sorunu çözüyor. Depo, şebekenin kesildiği ya da zayıfladığı saatlerde su bulundurmayı sağlıyor. Hidrofor ise basıncı yükseltiyor. Şebeke düzenli ama basınç düşükse tek başına hidrofor yeterli olabiliyor. Sezonda kesinti de yaşanıyorsa depo şart, ve deponun çıkışındaki basınç zaten düşük olacağı için yanına hidrofor gerekiyor. Kıyı sitelerinde çoğunlukla ikisi birlikte kuruluyor.

Tespiti evet, kırmadan yapıyoruz. Kullanılan yöntemler termal kamera, akustik dinleme ve nem ölçümü. Bunlar suyun sıcaklık farkını, basınçlı kaçağın çıkardığı sesi ve yapı malzemesindeki nemi okuyor. Sonuçta kaçağın noktası belirleniyor. Onarım aşamasında ise o noktanın açılması gerekiyor; ama bu, tespit yapılmadan girişilen "nereden geliyor acaba" kırımıyla kıyaslanamayacak kadar küçük bir alan oluyor.

En net gösterge sayaç: evdeki bütün muslukları kapatıp sayacın dönüp dönmediğine bakın, dönüyorsa kaçak var. Diğer belirtiler şunlar: faturada açıklanamayan artış, duvar dibinde nem ya da boya kabarması, zeminin bir bölümünün sürekli soğuk ya da ılık olması, kombi basıncının düşmeye devam etmesi, kapalı alanda küf kokusu. Bunlardan biri varsa hattı test etmek gerekiyor.

Kaçağın yeri, nedeni ve tespitte kullanılan yöntemi içeren yazılı bir tespit çıkarıyoruz. Ekspertiz süreçlerinde en çok sorulan şey hasarın kaynağı ve nereden başladığı oluyor; tespit sırasında alınan görüntüler bu noktada işe yarıyor. Sigortanızın hangi belgeleri istediğini poliçenizden teyit edip bize söylerseniz, raporu ona göre düzenliyoruz.

Her zeminde aynı netlikte çalışmıyor. Kalın şap ve taş kaplamalarda sıcaklık farkı yüzeye zayıf yansıyor; orada akustik dinleme öne çıkıyor. Sıcak su hattındaki kaçaklar termal kamerayla çok net görünürken, soğuk su hattındaki basınçlı kaçaklar sesle daha iyi bulunuyor. Bu yüzden tek yönteme bağlı kalmıyoruz, zemine ve hat tipine göre yöntemi seçiyoruz ya da birkaçını birlikte kullanıyoruz.

Tehlikeden çok, sorunun büyümesine yol açıyor. Kapalı devreye sürekli taze su basmak sisteme her seferinde yeni kireç ve oksijen taşıyor; bu da peteklerin ve eşanjörün içten korozyona uğramasını hızlandırıyor. Yani takviye, kaçağı gizlerken ikinci bir hasar üretiyor. Basınç düşmeye devam ediyorsa kaybın nerede olduğunu bulmak gerekiyor: petek eki, vana, ya da şap altındaki hat olabiliyor.

Evet, tespit, onarım ve kapatma aynı ekipte. Açılan bölümün su yalıtımı yenileniyor, ardından zemin ya da duvar kapatılıyor. Seramik kaplamalarda tam aynı ürünün bulunması her zaman mümkün olmuyor; bu durumu ve seçenekleri işe başlamadan önce konuşuyoruz ki teslimde sürpriz olmasın. Kapatma kaleminin teklifte ayrı satır olarak yazılmasının nedeni de bu.

Tekrar eden tıkanıklık, açılan şeyin belirti olduğunu ama nedenin yerinde kaldığını gösteriyor. En yaygın üç neden şu: hatta ters eğim ya da çökme olması, borunun içine ağaç kökü sarması ve mutfak hattında yıllar içinde katılaşmış yağ tabakası. Üçünde de spiralle açmak birkaç ay idare ediyor, sonra aynı yere dönüyorsunuz. Kalıcı çözüm için hattın içine kamerayla bakıp nedeni görmek gerekiyor.

Yüzeysel ve yeni bir tıkanmada geçici olarak işe yarayabiliyor, ama bedeli var. Bu ürünler boru iç yüzeyini yıpratıyor, özellikle eski PVC ve metal hatlarda. Katılaşmış yağ ya da ıslak mendil tıkanmasında ise hiç etkili olmuyor; sıvı tıkanmanın üstünde birikip kalıyor ve sonradan hatta müdahale edecek kişi için tehlikeli hale geliyor. Döktüyseniz gelen ekibe mutlaka söyleyin.

Tıkanmanın cinsine göre değişiyor. Spiral makine katı bir engeli delip geçmekte iyi: saç yumağı, ıslak mendil, düşmüş cisim. Hidrolik su jeti ise boru çeperine yapışmış tabakayı sıyırıp temizliyor; katılaşmış yağ ve kireçte etkili olan yöntem bu. Yani spiral yolu açıyor, jet ise boruyu iç çapına geri kavuşturuyor. Tekrar eden mutfak tıkanmalarında jet olmadan kalıcı sonuç alınmıyor.

Koku genelde tıkanıklıktan değil, su kilidinin devre dışı kalmasından geliyor. Sifondaki su, kanaldan gelen gazın eve girmesini engelliyor; uzun süre kullanılmayan bir giderde bu su buharlaşıyor ve yol açılıyor. Yazlıklarda kış sonrası en sık karşılaşılan durum bu, çözümü basit: giderlere su dökmek. Kalıcıysa nedeni farklı olabilir; kurumuş ya da kırılmış sifon, yanlış bağlanmış makine hortumu, ya da çatıya çıkan havalandırma borusunun tıkanmış olması.

Muhtemelen değil. Kullandığınızda değil, siz hiçbir şey yapmazken geri tepiyorsa, yani üst kattan gelen su sizin gidere çıkıyorsa, tıkanıklık sizin daireden sonraki bölümde: kolon hattında ya da bina çıkışında. Bu durumda daire içine müdahale etmek sorunu çözmüyor. Doğru nokta genelde bodrumdaki ya da bahçedeki temizleme kapağı oluyor. Birden fazla dairede aynı anda yaşanıyorsa bu tanı kesinleşiyor.

Yağ yüzünden. Sıcakken sıvı olan yağ, boruya girdikten sonra soğuyup çeperde katılaşıyor ve her seferinde bir kat daha ekleniyor. Yıllar içinde borunun iç çapı belirgin şekilde daralıyor ve bir noktadan sonra en küçük artık bile tıkanma yapıyor. Önlem basit: kızartma yağını gidere dökmemek, tencere ve tavayı yıkamadan önce kağıtla silmek, süzgeç kullanmak. Kalıcı çözüm ise su jetiyle çeperi temizlemek.

Çoğu durumda gerekmiyor. Uygun ekipmanla klozetin kendi dirseğinden geçilerek müdahale edilebiliyor. Sökmek yalnızca içine sert bir cisim düştüğünde ve o cisim yerinden oynamadığında gündeme geliyor; telefon, oyuncak, temizlik ürünü kapağı gibi. Sökme gerekiyorsa bunu önceden söylüyoruz, çünkü klozetin yeniden montajı ve silikonlanması ayrı bir kalem oluyor.

Evet, ve bu tıkanıklıkların en sık nedenlerinden biri. Ambalajında "suda dağılır" yazan ürünler dahil, ıslak mendiller tuvalet kağıdı gibi lif lif ayrışmıyor. Bütün halde ilerliyor, borunun ilk dirseğinde ya da eğimin azaldığı noktada takılıyor ve arkasından gelen her şeyi biriktiriyor. Aynı durum kağıt havlu, kedi kumu ve diş ipi için de geçerli.

Üç durumda: tıkanıklık kısa aralıklarla tekrarlıyorsa, açma işlemi sonuç vermiyorsa, ve kırım kararı verilmeden önce. Kamera hattın içini gösterdiği için çökmüş boru, kaymış ek, ters eğim ve kök sarması gibi yapısal sorunlar görülebiliyor. Bunlar açma işlemiyle çözülmüyor ve görülmeden yapılan kırım çoğu zaman yanlış yere yapılıyor. Görüntüleme, kırılacak alanı ve dolayısıyla masrafı küçültüyor.

Belirtiler evin içinde başlıyor: giderlerin yavaşlaması, tuvalette geri tepme, banyoda ve bahçede koku. Bahçede logar kapağı çevresinde ıslaklık ya da çimin o bölgede daha koyu yeşil olması da gösterge. Şebekeye bağlı olmayan yerleşimlerde bu noktaya hiç gelmemek için periyodik boşaltma yapmak gerekiyor; hane sayısına ve kullanıma göre aralık belirleniyor.

Kontrol listesi kabaca şu: ana vanayı açmadan önce görünür tesisatı gözden geçirmek, sonra suyu yavaşça verip bağlantıları izlemek, güneş enerjisi sisteminin devresini ve tüplerini kontrol etmek, bütün giderlere su döküp sifonların su kilidini geri kazandırmak, hidrofor ve depoyu çalıştırıp basıncı denemek. Kışın donmuş bir hat varsa bu ilk açılışta ortaya çıkıyor; suyu yavaş vermek hasarı sınırlıyor.

Çünkü sonradan düzeltilemeyen kalemler alta gizleniyor. Doğru sıra şöyle: kırım, tesisat ve gider hattı, sızdırmazlık testi, su yalıtımı, şap, seramik, armatür montajı. Su yalıtımı atlanır ya da seramikten sonra yapılmaya çalışılırsa hiçbir işe yaramıyor ve sorun alt komşuda ortaya çıkıyor. Testin yalıtımdan önce yapılması da aynı nedenle şart: kapatılmış bir hattaki kaçağı bulmak, en baştan yapmak kadar masraflı oluyor.

Bu klasik hava yapma belirtisi ve çoğu zaman peteğin purjesinden hava alarak çözülüyor. Hava aldıktan sonra sistem basıncı düşeceği için kombiden takviye gerekiyor. Ancak hava almayı sık tekrarlamak zorunda kalıyorsanız sisteme bir yerden hava giriyor demektir; genelde nedeni bir kaçak ya da genleşme tankının yorulmuş olması. Bu durumda purj yapmak günü kurtarıyor ama sorunu ertelemekten öteye gitmiyor.