Petek altı sıcak, üstü soğuk sorunu ve purj
Bu, ısıtma sisteminde en sık karşılaşılan şikayetlerden biri ve nedeni neredeyse her zaman aynı: petek içinde hapsolmuş hava. Sıcak su peteğin altından giriyor, havanın daha hafif olması nedeniyle üst kısımda birikiyor ve suyun üst bölgeye ulaşmasını engelliyor. Sonuç, alt yarısı sıcak, üst yarısı soğuk kalan bir petek.
Çözüm, peteğin üst köşesindeki purj vanasını açıp hapsolan havayı tahliye etmek. İşlem basit: vana yavaşça açılıyor, önce tıslama sesiyle hava çıkıyor, ardından su gelmeye başladığında vana kapatılıyor. Bu sırada tesisat basıncının düşmemesi için kombi ya da kazan basıncı işlem sonrası kontrol ediliyor.
Çok katlı binalarda peteklerin hangi sırayla purj edileceği de sonucu etkiliyor. Genel kural, en alt kattan başlayıp yukarı doğru ilerlemek; çünkü hava sistemde yükselme eğiliminde ve alttan başlanırsa üst kattaki petekler işlem sırasında ek hava almıyor. Tek bir dairede birden fazla petek varsa, en uzak petekten başlayıp kombiye doğru yaklaşmak benzer bir mantıkla daha tutarlı sonuç veriyor.
Sık hava alma gerekiyorsa altta yatan neden
Purj yapıp peteği bir kez ısıtmak farklı, her hafta ya da her ay aynı işlemi tekrarlamak farklı. İkincisi, tek seferlik bir hava kabarcığı değil, sisteme sürekli hava giren bir kaynak olduğunu gösteriyor.
En sık karşılaşılan nedenler şunlar: genleşme tankının hava yastığının kaybolmuş olması, sistemde küçük bir sızıntının hava emmesi, sirkülasyon pompası contasında mikro düzeyde bir kaçak ya da tesisatın en yüksek noktasında otomatik hava atma vanasının arızalanmış olması. Her biri farklı bir müdahale gerektiriyor; sorunu “hava geliyor, purj ediyoruz” diye geçiştirmek, altta yatan nedeni her seferinde erteliyor.
Tekrarlayan hava sorununda önce sistemin görünür noktalarında (petek bağlantıları, kombi altı, tesisat vanaları) sızıntı izi aranıyor; belirgin bir iz yoksa basınç düşüş hızı takip edilerek gizli bir kaçak olup olmadığı değerlendiriliyor.
Gizli bir kaçak şüphesi güçlüyse, duvar ya da döşeme içinden geçen ısıtma hattında noktasal bir sızıntı olabileceği düşünülüyor. Bu durumda hattı tahminle açmak yerine, önce kaçağın yerini cihazla belirlemeyi öneriyoruz; petek ve ısıtma hattı kaçaklarında izlediğimiz yöntemi petek ve ısıtma hattı kaçağı tespiti sayfasında ayrıntılı anlattık.
Tesisat çamuru ve temizlik
Yıllar içinde tesisat suyunda demir oksit ve mineral birikintileri oluşuyor; bu birikim koyu renkli, çamur kıvamında bir tortu haline geliyor. Çamur, peteklerin alt kısmında ve dar geçişlerde çökelip su akışını yavaşlatıyor.
Belirti genelde peteklerin alt kısmının soğuk kalması şeklinde ortaya çıkıyor; bu, hava sorunundaki “üst soğuk” belirtisinin tam tersi ve bu fark teşhiste önemli. Üst soğuksa hava, alt soğuksa büyük olasılıkla çamur ya da tortu birikimi söz konusu.
| Belirti | Muhtemel neden | Çözüm |
|---|---|---|
| Petek üstü soğuk, altı sıcak | Hapsolmuş hava | Purj |
| Petek altı soğuk, üstü sıcak | Çamur / tortu birikimi | Tesisat temizliği (flushing) |
| Sık sık hava alma gerekiyor | Sızıntı, genleşme tankı arızası | Kaynağın tespiti ve onarımı |
| Basınç sürekli düşüyor | Gizli sızıntı | Hat kontrolü ve onarım |
Birikim ilerlemişse tesisatın kimyasal bir temizlik solüsyonuyla yıkanması (flushing) gerekiyor; bu işlem tüm hattı dolaştırılan bir çözeltiyle birikintiyi çözüp dışarı atıyor. Hafif birikimde bu yeterli oluyor, ileri düzeyde tıkanmış tek tek peteklerde ise petek sökülüp ayrı temizleniyor.
Genleşme tankı
Genleşme tankı, su ısındıkça genişleyen hacmi karşılamak için sistemde bulunan, içinde hava yastıklı bir membranla ayrılmış bir tank. Görevi sistemi basınç dalgalanmalarına karşı korumak.
Zamanla membrandaki hava yastığı kaybolabiliyor ya da membran zarar görebiliyor. Bu durumda tank görevini yerine getiremiyor, sistem basıncı ısınma ve soğuma döngüsünde beklenenden fazla dalgalanıyor. Bu dalgalanma hem güvenlik valfının sık sık su atmasına hem de sisteme tekrar tekrar hava girmesine yol açabiliyor.
Genleşme tankının hava yastığı basıncı periyodik olarak kontrol edilmeli; bu, sezon öncesi kontrol listesinin standart bir kalemi.
Tank kapasitesinin sistemin toplam su hacmine uygun seçilmiş olması da önemli. Sonradan sisteme ek petek eklenen ya da yerden ısıtma devresi dahil edilen evlerde, tank başlangıçta doğru seçilmiş olsa bile yeni hacmi karşılamakta yetersiz kalabiliyor. Böyle bir genişleme yapıldıysa tank kapasitesinin de yeniden değerlendirilmesi gerekiyor.
Sezon öncesi kontrol listesi
Isıtma sezonu başlamadan önce yapılan kontrol, kışın ortasında karşılaşılabilecek arızaların büyük bölümünü önden ortadan kaldırıyor:
- Tüm peteklerden purj yapılıp hava tahliye ediliyor.
- Sistem basıncı kontrol edilip gerekiyorsa üreticinin belirttiği aralığa tamamlanıyor.
- Genleşme tankının hava yastığı basıncı ölçülüyor.
- Kombi ya da kazanın genel bakımı (baca, yanma verimi, filtre) yapılıyor.
- Peteklerde alt-üst sıcaklık dengesizliği olup olmadığı kontrol edilip gerekiyorsa flushing planlanıyor.
- Görünür vana ve bağlantı noktalarında sızıntı izi kontrol ediliyor.
Bu kontrol, ısıtma sezonu Eylül-Aralık döneminde yoğunlaştığı için mümkünse bu dönem başlamadan önce tamamlanmalı; yoğun sezonda arıza çıktığında müdahale sırası daha uzun sürebiliyor.
Yazlıkta uzun süre çalışmayan sistemin ilk çalıştırılması
Bölgede yazlık kullanılan evlerde ısıtma sistemi aylarca, bazen bir yıldan fazla devreye alınmadan bekliyor. Böyle bir sistemi doğrudan tam kapasitede çalıştırmak risk taşıyor; içeride uzun süre durgun kalan su, tortu birikimini artırmış ve contalar kurumuş olabiliyor.
İlk çalıştırmada önerilen sıra şöyle: önce sistem basıncı kontrol edilip gerekiyorsa su takviyesi yapılıyor, sonra peteklerden purj edilerek biriken hava tahliye ediliyor, ardından kombi ya da kazan düşük kapasitede kısa süreli çalıştırılıp genel sızıntı kontrolü yapılıyor. Her şey normal göründüğünde sistem kademeli olarak normal kullanıma alınıyor.
Bu ilk çalıştırma sırasında en sık karşılaşılan sorun, uzun süre hareketsiz kalmış sirkülasyon pompasının ilk denemede çalışmaması; bu genelde pompa milinin hafifçe sıkışmasından kaynaklanıyor ve elle serbest bırakılarak çözülebiliyor. Ciddi bir arıza varsa bu aşamada görülüp kombi montajı tarafında değerlendiriliyor; kapsamlı değişim ve montaj konusunu kombi montajı sayfasında ayrıca anlattık.
Uzun süre kapalı kalan sistemlerde bir diğer risk, kombinin kendi iç güvenlik kilitlerinin devreye girmesi. Modern kombiler uzun süreli hareketsizlik sonrası bazı bileşenleri güvenlik amacıyla otomatik kilitleyebiliyor; ilk çalıştırmada hata kodu görülmesi bu yüzden çoğu zaman ciddi bir arıza değil, sıfırlama gerektiren bir durum oluyor. Yine de hata kodu tekrar ediyorsa cihazın daha kapsamlı kontrolden geçmesi gerekiyor.
Yerden ısıtma ve genel doğalgaz tesisatıyla ilişkisi
Yerden ısıtma sistemlerinde purj mantığı benzer ama uygulama farklı işliyor; hava, şap altındaki serpantin devrelerinde birikip belirli bölgelerin ısınmamasına yol açabiliyor. Bu sistemin kolektör üzerinden nasıl bölgelere ayrıldığını yerden ısıtma sayfasında anlattık. Isıtma sisteminin doğalgaz tesisatının genel kurulumuyla ilişkisini ise doğalgaz tesisatı sayfasında ele aldık.
Isıtma bakımını, banyo ve genel tadilat işleriyle aynı ziyarette birleştirmek de mümkün; özellikle yazlık sezon açılışında bu, ayrı ayrı çıkış maliyetini önlüyor. Genel yaklaşımımızı tadilat ve bakım sayfasında anlattık.
Seferihisar, Urla, Menderes, Güzelbahçe, Çeşme ve Selçuk çevresinde ısıtma sistemi bakımı için öncelikli planlama yapabiliyoruz; Narlıdere, Balçova, Gaziemir, Torbalı, Karaburun, Kuşadası ve İzmir’in merkez ilçelerine de gidiyoruz; gün ve saati aradığınızda birlikte belirliyoruz. Sezon öncesi kontrol için teklif formunu doldurabilir ya da iletişim sayfasından yazabilirsiniz.