İzmir Doğalgaz Tesisatı

Kolon hattı ile sayaç sonrası iç tesisat aynı şey değil

Doğalgaz konuşulurken sıkça karıştırılan iki hat var. Kolon hattı, bina girişinden her dairenin sayacına kadar uzanan ortak hat; bu hattın döşenmesi ve bakımı genelde bina yönetimi ya da dağıtım şirketiyle ilgili bir konu, daire sahibinin tek başına müdahale alanı değil.

Sayaç sonrası iç tesisat ise sayaçtan çıkıp evin içindeki her cihaza kadar giden kısım. Kombi, ocak, şofben gibi cihazların bağlandığı borular bu hatta giriyor ve bu kısmın projesi, döşemesi ve testleri doğrudan bizim işimiz. Bir dairede “gaz yok” şikayeti geldiğinde önce hangi hattan kaynaklandığını ayırt etmek gerekiyor; kolon hattı sorunuysa dağıtım şirketiyle, iç tesisat sorunuysa bizimle ilerliyor.

Yeni yapılarda bu iki hat aynı anda planlanıyor, mevcut binalarda ise çoğunlukla kolon hattı hazır, iç tesisat daire sahibinin talebiyle çekiliyor. İkisi ayrı projeler olsa da birbirine bağımlı; kolon hattının kapasitesi, dairedeki cihaz sayısını ve gücünü sınırlayabiliyor.

Müstakil evlerde durum biraz farklı işliyor. Kolon hattı kavramı apartmanlardaki gibi ortak değil, sayaçtan sonrası doğrudan evin kendi tesisatı oluyor. Bu da projelendirmeyi bir yönden kolaylaştırıyor çünkü başka dairelerle ortak karar alma gerekmiyor, ama boru güzergahının bahçeden mi yoksa bina dışından mı geçeceği ayrıca planlanması gereken bir konu haline geliyor. Villa ve müstakil ev yoğun olan Sığacık, Doğanbey ve Payamlı gibi mahallelerde bu ayrım sık karşımıza çıkıyor.

Proje neden zorunlu, süreç nasıl işliyor

Doğalgaz iç tesisatı, hazır boruları döşeyip cihazı bağlamaktan ibaret bir iş değil. Dağıtım şirketi, önceden onaylanmış bir proje olmadan gaz açımı yapmıyor. Bu kural gaz kaçağı riskini baştan azaltmak için var; boru çapı, güzergah ve havalandırma standart dışı kaldığında sonradan tespit edilmesi çok daha zor oluyor.

Süreç sırasıyla şöyle ilerliyor: önce evde yerinde ölçüm yapılıyor, cihaz yerleşimi ve boru güzergahı belirleniyor. Ardından proje çiziliyor ve dağıtım şirketine onay için sunuluyor. Onay geldikten sonra uygulamaya geçiliyor, borular döşeniyor ve cihazlar bağlanıyor. Son olarak sızdırmazlık testi yapılıyor ve dağıtım şirketi yerinde kontrol ederek gaz açımını gerçekleştiriyor.

Bu aşamaların hepsinin aynı ekipte olması önemli, çünkü çizimi yapan kişi uygulamayı bilmiyorsa proje kağıt üzerinde kalıyor. Ölçümden gaz açımına kadar süreci tek elden yürüttüğümüz için aşamalar arasında bilgi kaybı yaşanmıyor. Projenin aşama aşama nasıl ilerlediğini doğalgaz iç tesisat projesi sayfasında ayrıca anlattık.

Baca uygunluğu: hermetik mi, bacalı mı

Cihazın yandığı gazın atık ürünlerini dışarı atma şekli, kurulacağı yeri ve baca gereksinimini belirliyor. Bu ayrım projede en çok yanlış anlaşılan kısımlardan biri.

Bacalı (açık) cihazlar yanma havasını bulunduğu ortamdan alıyor ve atık gazı dikey bir bacadan dışarı veriyor. Bu yüzden cihazın bulunduğu mekanın yeterli havalandırmaya sahip olması ve bacanın doğru çekişte olması şart. Hermetik (kapalı) cihazlar ise hem yanma havasını hem atık gazı dış cepheden geçen eş eksenli bir boru ile taşıyor, oda havasından bağımsız çalışıyor.

Eski yapılarda genelde bacalı sistem kurulu oluyor ve baca hattı ortak. Bu bacanın çekişi zayıfsa ya da başka bir cihazla paylaşılıyorsa hermetik cihaza geçiş gündeme geliyor. Hangi tipin uygun olduğuna, evin cephe konumuna ve mevcut baca durumuna bakarak karar veriyoruz; kombi tarafındaki uygulamayı kombi montajı sayfasında ayrıca ele aldık.

Apartmanlarda ortak baca hattının birden fazla daireye hizmet ettiği durumlar özellikle dikkat gerektiriyor. Bir dairede yapılan yanlış bağlantı ya da bacanın tıkanması, aynı hattı paylaşan diğer dairelerin cihazlarını da etkileyebiliyor. Bu yüzden ortak bacalı binalarda hermetik cihaza geçiş, hem bireysel güvenlik hem de diğer dairelerle olan bağımlılığı ortadan kaldırdığı için sıkça tercih ediliyor. Villa ve müstakil evlerde ise baca genelde eve özel olduğu için bu kaygı daha az öne çıkıyor, seçim daha çok cephe ve iç mekan yerleşimine göre yapılıyor.

Keşifte neye bakıyoruz

Proje çizmeden önce evde yerinde bir keşif yapıyoruz, çünkü ölçülmeden hazırlanan proje sahadaki gerçek durumla uyuşmayabiliyor.

Önce cihazların kurulacağı odalar ve bu odaların havalandırma açıklıkları inceleniyor. Ardından boru güzergahının hangi duvarlardan, hangi yükseklikten geçeceği belirleniyor; mutfak, banyo ve ıslak hacimlerden kaçınılıyor. Baca tipine ve konumuna bakılıyor, mevcutsa çekişi değerlendiriliyor. Son olarak sayacın konumu ve kolon hattına olan uzaklığı ölçülüyor.

Bu ölçümler projeye işleniyor ve dağıtım şirketine sunulan çizim, sahada uygulanacak güzergahla birebir örtüşüyor. Onay sürecinde revizyon istenmesi genelde ölçüm eksikliğinden kaynaklanıyor; biz bu riski keşifle baştan kapatıyoruz.

Radyatör kapasitesi neye göre belirleniyor

Radyatör sayısı ve büyüklüğü keyfi seçilmiyor, odanın ısı kaybına göre hesaplanıyor. Odanın metrekaresi, tavan yüksekliği, dış cepheye bakan duvar sayısı ve pencere büyüklüğü bu hesabı belirliyor. Köşe odalar ve üst kat daireler daha fazla ısı kaybediyor, bu yüzden aynı metrekaredeki iç oda ile aynı radyatör kapasitesini paylaşmıyor.

Yetersiz kapasitede seçilen radyatör kışın odayı hiç ısıtamıyor, kombi sürekli maksimum güçte çalışıyor ve yakıt tüketimi artıyor. Fazla büyük seçilen radyatör ise gereksiz maliyet ve montaj güçlüğü getiriyor. Doğru kapasite, projede oda oda hesaplanıp yazılıyor.

• Dış cepheye bakan, köşe konumdaki odalar öncelikli hesaplanıyor.
• Cam yüzeyi geniş odalarda kayıp daha fazla, kapasite buna göre artırılıyor.
• Banyo gibi sürekli ısı istenen mekanlarda ayrı bir mantık uygulanıyor.

Kombinin gücü ile radyatör sayısı da birbirine bağlı bir denklem. Kombi kapasitesi eve göre az seçilirse tüm radyatörler aynı anda tam güçte çalıştığında kombi yetişemiyor, en uzak odalar geç ısınıyor. Kombi gereğinden büyük seçildiğinde ise sık sık açılıp kapanarak (kısa devre yaparak) çalışıyor, bu da hem verimi düşürüyor hem cihazın ömrünü kısaltıyor. Proje aşamasında toplam radyatör yükü ile kombi kapasitesi birlikte hesaplanıyor, biri diğerinden bağımsız seçilmiyor.

Sobadan ve tüpten dönüşüm

Soba ya da tüplü sistemden doğalgaza geçiş, sadece cihaz değişimi değil. Öncelikle iç tesisat sıfırdan çekiliyor; soba döneminden kalan hiçbir boru ya da bağlantı doğalgaz için kullanılmıyor. Ardından cihaz seçimi yapılıyor: kombiye mi geçilecek, mevcut sıcak su sistemi nasıl entegre edilecek, bu sorular projede netleşiyor.

Dönüşümde en çok atlanan konu baca. Sobanın kullandığı baca doğalgaz cihazı için uygun olmayabiliyor; çap, malzeme ve çekiş yeniden değerlendiriliyor. Uygun olmayan bacaya bağlanan cihaz, görünürde çalışsa da güvenlik açısından risk taşıyor.

Tüpten dönüşümde ise farklı bir konu öne çıkıyor: tüp gazı ile doğalgazın basınç ve akış karakteristiği aynı değil, bu yüzden tüple çalışan bir cihaz doğrudan doğalgaza bağlanamıyor. Cihazın enjektörleri değiştirilmesi ya da cihazın tamamen değişmesi gerekebiliyor. Sobadan ya da tüpten dönüşüm yapan haneler genelde bu aşamada aynı zamanda kombiye geçiyor, çünkü hem ısıtma hem sıcak su ihtiyacı tek cihazda birleşiyor ve ayrı ayrı şofben ya da soba bakımı ortadan kalkıyor.

Sızdırmazlık testi neden atlanmıyor

Tesisat döşendikten sonra, cihazlar bağlanmadan önce hat basınçlı hava ile test ediliyor. Bu test, görünmeyen küçük bir kaçağı bile ortaya çıkarıyor; gözle bakılarak fark edilemeyen bir rakor gevşekliği ya da kaynak hatası bu aşamada yakalanıyor.

Test sonucu tutanağa geçiriliyor ve dağıtım şirketine sunulan evraka ekleniyor. Bu adım atlanıp doğrudan gaz açılırsa, küçük bir sızıntı zamanla büyüyebiliyor ve fark edildiğinde iç mekanda gaz birikmiş olabiliyor. Sızdırmazlık testi, bu riski kurulum aşamasında kapatan tek adım.

Test yalnızca yeni döşenen hatlarda değil, mevcut bir tesisata cihaz eklenirken ya da radyatör sayısı artırılırken de tekrarlanıyor. Hattın bir noktasına yapılan her müdahale, o noktadaki bağlantıyı yeniden açıp kapatmak anlamına geliyor ve her açılıp kapanan bağlantı potansiyel bir sızıntı noktası. Bu yüzden “küçük bir ekleme” olarak görülen işlerde bile testi atlamıyoruz.

Gaz kokusu hissettiğinizde ilk yapılması gerekenler

Gaz kokusu ciddiye alınması gereken bir belirti ve doğru sırayla hareket etmek önemli.

1. Ortamda ateş, sigara, elektrikli anahtar ya da kıvılcım çıkarabilecek hiçbir şey kullanılmaz.
2. Mümkünse ana gaz vanası kapatılır.
3. Pencere ve kapılar açılarak ortam havalandırılır.
4. Elektrik anahtarına dokunulmadan, ışık açık ya da kapalıysa olduğu gibi bırakılır.
5. Dışarı çıkılır ve dağıtım şirketinin acil hattı aranır.
6. Durum netleşene kadar ortama geri girilmez.

Bu adımların ardından tesisat kontrolü ve kaynağın tespiti için bizimle iletişime geçilebilir. Kaçak şüphesi varsa yalnızca gaz hattı değil, ısıtma hattındaki gizli kayıpları da petek ve ısıtma hattı kaçağı tespiti ile ayırt edebiliyoruz. Gaz kokusu ile doğalgazın kendi kokusu bazen karıştırılabiliyor; doğalgaza eklenen kükürt bazlı koku maddesi düşük yoğunlukta bile fark edilecek şekilde tasarlanmış, bu yüzden “hafif bir koku var ama emin değilim” durumunda bile aynı adımları uygulamak en güvenli yol.

Yazlıkta sezon dışı kapatma

Bölgede yazlık kullanım yaygın ve kışın ya da yazın aylarca boş kalan evler var. Boş kalan bir evde doğalgaz hattının açık bırakılması gerekli değil, aksine sezon dışında ana vananın kapatılması öneriliyor. Uzun süre kullanılmayan cihazlarda özellikle sezon açılışında devreye alma öncesi kontrol yapılması gerekiyor.

Sezon kapanışında ana gaz vanası kapatılır, cihazların dış hava girişleri kontrol edilir. Sezon açılışında ise sisteme yeniden basınç verilmeden önce görünür hasar olup olmadığına bakılır, sonra devreye alınır. Bu iki adım atlandığında bahar açılışında beklenmedik arızalarla karşılaşılabiliyor; yerden ısıtmalı evlerde bu kontrolü yerden ısıtma sayfasında anlattığımız şap sonrası kontrol listesiyle birlikte yapmak daha sağlıklı oluyor.

Uzun süre kapalı kalan bir tesisatta kullanılmayan cihazların contaları kuruyabiliyor, bu da devreye almada küçük sızıntılara yol açabiliyor. Bu yüzden sezon açılışını kendi başına yapmak yerine, tesisatın kontrolünü isteyerek açmayı öneriyoruz; özellikle uzun kışı boş geçen yazlıklarda bu kontrol küçük bir masrafla büyük bir riski önlüyor.

Seferihisar, Urla, Menderes, Güzelbahçe, Çeşme ve Selçuk çevresinde proje ve uygulama için öncelikli keşif planlayabiliyoruz; Narlıdere, Balçova, Gaziemir, Torbalı, Karaburun, Kuşadası ve İzmir’in merkez ilçelerine de gidiyoruz; gün ve saati aradığınızda birlikte belirliyoruz. Mevcut tesisatınızın durumunu ve hedefinizi anlatarak teklif isteyebilir, sık sorulan konular için SSS sayfasına bakabilir ya da doğrudan iletişim üzerinden yazabilirsiniz.